ขริบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชาย

บริการที่คลินิก · นัดปรึกษาแพทย์ก่อน แล้วเลือกวันผ่าตัดที่สะดวก

การขริบคือการผ่าตัดเล็กเพื่อนำหนังหุ้มปลายออก คลินิกมีวิธี Stapler, Sleeve และ Laser sleeve แพทย์จะประเมินและเลือกวิธีร่วมกับผู้รับบริการ คลินิกรับขริบทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองและมาพร้อมผู้ปกครองเพื่อรับการประเมินและทำหัตถการที่คลินิก

หนังหุ้มปลายและเหตุผลที่ผู้ชายมาขริบ

ภาพลายเส้นด้านข้างของอวัยวะเพศชาย ก่อนขริบแสดงหัวอวัยวะเพศ หนังหุ้มปลาย รูเปิดท่อปัสสาวะ เส้นสองสลึง และแนวขริบ หลังขริบหัวอวัยวะเพศเปิดและมีแผลเป็นวงรอบหลังหัวอวัยวะเพศ
เหตุผลที่ควรปรึกษาแพทย์
  • หนังหุ้มปลายตีบรูดเปิดไม่ได้หรือเปิดไม่สุด
  • ดึงรั้งหรือเจ็บขณะแข็งตัวหรือมีเพศสัมพันธ์
  • อักเสบซ้ำหนังแตกหรือเป็นแผลบ่อย
  • เหตุผลส่วนตัวรับข้อมูลก่อนตัดสินใจ

หนังหุ้มปลายเป็นผิวหนังที่คลุมหัวอวัยวะเพศและช่วยปกป้องผิวบริเวณนั้น ผู้ชายส่วนใหญ่ที่หนังหุ้มปลายรูดเปิดได้ง่ายและดูแลความสะอาดได้ดีไม่จำเป็นต้องขริบ

แต่ในบางคนหนังหุ้มปลายยาวมาก ตีบรูดไม่ลง หรืออักเสบซ้ำ ทำให้มีคราบสะสม มีกลิ่น หรือเจ็บเวลาแข็งตัวและมีเพศสัมพันธ์ การขริบเป็นทางเลือกหนึ่งที่ช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ ส่วนผู้ที่ต้องการขริบด้วยเหตุผลส่วนตัว เช่น ความสะอาดหรือความสบายใจ ก็สามารถมาปรึกษาแพทย์ได้

  • หนังหุ้มปลายตีบ รูดเปิดหัวอวัยวะเพศไม่ได้หรือเปิดได้ไม่สุด (Phimosis)
  • หนังหุ้มปลายรูดลงแล้วรัด ดึงกลับยาก
  • หัวอวัยวะเพศหรือหนังหุ้มปลายอักเสบ ติดเชื้อซ้ำ หนังแตกเป็นแผลบ่อย
  • หนังหุ้มปลายแข็ง ขาวซีด เป็นพังผืด ซึ่งอาจเกิดจากโรคผิวหนังเรื้อรังชนิด Lichen sclerosus
  • ต้องการขริบด้วยเหตุผลด้านความสะอาดหรือความชอบส่วนตัว หลังได้รับข้อมูลครบถ้วน

ประโยชน์ที่มีหลักฐาน และสิ่งที่ควรเข้าใจ

ประโยชน์และข้อจำกัด
  • ทำความสะอาดง่ายหัวอวัยวะเพศเปิดอยู่ตลอด
  • ยังต้องป้องกันโรคใช้ถุงยางและตรวจตามความเสี่ยง
  • ไม่เพิ่มขนาดไม่เพิ่มความยาว
  • ความรู้สึกอาจต่างกันผลแตกต่างกันในแต่ละคน

หลังขริบ หัวอวัยวะเพศจะเปิดอยู่ตลอด ทำให้ทำความสะอาดง่ายขึ้น และในผู้ที่มีหนังหุ้มปลายตีบหรืออักเสบซ้ำ การขริบช่วยแก้ต้นเหตุของปัญหาได้

งานวิจัยขนาดใหญ่ในประเทศที่มีการติดเชื้อเอชไอวีสูงพบว่า การขริบช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อเอชไอวีจากการมีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิงได้ประมาณร้อยละ 60 และอาจลดความเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิด แต่การขริบไม่ได้ป้องกันโรคได้ทั้งหมด ยังต้องใช้ถุงยางอนามัยและตรวจคัดกรองตามความเสี่ยงเสมอ

การขริบไม่ได้เพิ่มขนาดหรือความยาวของอวัยวะเพศ และผลต่อความรู้สึกทางเพศแตกต่างกันในแต่ละคน

การประเมินก่อนขริบ

แพทย์จดบันทึกที่โต๊ะปรึกษา โดยไม่เห็นใบหน้าผู้รับบริการ
ประเมินก่อนเลือกวิธีขริบ
  1. 1ทบทวนประวัติโรคประจำตัว ยา และการแพ้ยา
  2. 2ตรวจที่คลินิกหนังหุ้มปลายและเส้นสองสลึง
  3. 3เลือกแนวทางร่วมกันอธิบายทางเลือกและความคาดหวัง

ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมและมาพร้อมผู้ปกครอง

หมอเขม แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ จะซักประวัติและตรวจอวัยวะเพศที่คลินิกก่อนทุกครั้ง เพื่อดูความยาวและความหนาของหนังหุ้มปลาย ความตึงของเส้นสองสลึง ร่องรอยการอักเสบหรือพังผืด และความผิดปกติอื่นที่อาจทำให้ต้องเปลี่ยนวิธีผ่าตัด

ในผู้ใหญ่ที่หนังหุ้มปลายตีบโดยยังไม่มีพังผืดรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยยาทากลุ่มสเตียรอยด์ร่วมกับการดูแลความสะอาดก่อนได้ หากไม่ได้ผล ตีบมาก หรือกลับเป็นซ้ำ การขริบจึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสม

หากหนังหุ้มปลายมีลักษณะของ Lichen sclerosus หรือมีก้อนหรือแผลที่ผิดปกติ แพทย์อาจส่งชิ้นเนื้อตรวจทางพยาธิวิทยาหลังผ่าตัด

คลินิกรับขริบทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองและมาพร้อมผู้ปกครองเพื่อรับการประเมินและทำหัตถการที่คลินิก

  • โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคเลือดออกง่าย
  • ยาที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาละลายลิ่มเลือด และประวัติแพ้ยาหรือแพ้ยาชา
  • ประวัติการผ่าตัดหรือการฉีดสารบริเวณอวัยวะเพศ
  • ความคาดหวังและคำถามที่อยากให้แพทย์อธิบาย

ทางเลือกการขริบ: Stapler, Sleeve และ Laser sleeve

ขั้นตอนขริบ 4 ขั้น ฉีดยาชา ตัดหนังหุ้มปลาย ห้ามเลือดและปิดแผล พักแล้วกลับบ้าน พร้อมภาพเปรียบเทียบวิธี Stapler, Sleeve และ Laser sleeve
แพทย์จะตรวจและเลือกวิธีร่วมกับผู้รับบริการ
วิธีขริบที่คลินิก
  • Staplerตัดและปิดแผลด้วยลวดเย็บ
  • Sleeveตัด ห้ามเลือด และเย็บแผล
  • Laser sleeveใช้เลเซอร์ช่วยตัด แล้วเย็บแผล

คลินิกให้บริการขริบ 3 วิธี ได้แก่ Stapler, Sleeve และ Laser sleeve แพทย์จะตรวจ อธิบายประโยชน์ ข้อจำกัด และความเสี่ยง เพื่อเลือกวิธีร่วมกับผู้รับบริการและผู้ปกครองในกรณีผู้เยาว์

Stapler: ใช้อุปกรณ์ตัดหนังหุ้มปลายและปิดขอบแผลด้วยลวดเย็บขนาดเล็กในขั้นตอนเดียว ความเหมาะสมขึ้นกับสภาพหนังหุ้มปลายของแต่ละคน

Sleeve (conventional sleeve resection): ใช้เครื่องมือผ่าตัดตัดหนังหุ้มปลายส่วนเกินเป็นวง ห้ามเลือด แล้วเย็บขอบแผล โดยปรับแนวตัดตามสภาพหนังหุ้มปลาย

Laser sleeve: เป็นการขริบแบบ Sleeve โดยใช้เลเซอร์ช่วยตัดหนังหุ้มปลาย แล้วเย็บขอบแผล ยังมีโอกาสเลือดออก บวม หรือแผลหายช้าได้

ลวดเย็บ Stapler จะค่อย ๆ หลุดเอง ไม่ต้องนัดมาเพื่อนำลวดเย็บออก ไม่ควรดึงลวดออกเอง หากมีอาการผิดปกติให้ติดต่อคลินิก

เรื่องค่าใช้จ่าย: ตรวจที่คลินิกมีค่าปรึกษาแพทย์ 800 บาท หากผ่าตัดที่คลินิกภายใน 1 ปีนับจากวันที่ปรึกษา สามารถนำค่าปรึกษา 800 บาทไปหักจากค่าผ่าตัดได้ ราคาขึ้นกับวิธีและผลประเมิน แจ้งก่อนรักษาทุกครั้ง

  • Stapler อาจไม่เหมาะกับผู้ที่หนังหุ้มปลายตีบมากจนสอดอุปกรณ์ไม่ได้ มีพังผืดแน่น หนังหุ้มปลายสั้นหรือหนาผิดปกติ หรือมีหูดหรือรอยโรคขนาดใหญ่
  • ตัดหรือปรับเส้นสองสลึง (Frenuloplasty) พร้อมกันได้ หากแพทย์ตรวจแล้วพบว่าตึงจนดึงรั้งหัวอวัยวะเพศ ไม่จำเป็นต้องทำในทุกคน
  • ผลการหายของแผลและรูปลักษณ์แตกต่างกันในแต่ละคน ทุกวิธีต้องดูแลแผลตามคำแนะนำของแพทย์

การพักฟื้นหลังขริบ

ไทม์ไลน์พักฟื้นหลังขริบ ตั้งแต่วันผ่าตัด ทำงานเบาใน 1–3 วัน งดงานหนักราว 2 สัปดาห์ ว่ายน้ำได้เมื่อแผลปิดราว 3–4 สัปดาห์ และมีเพศสัมพันธ์ได้หลัง 4 สัปดาห์ถ้าแผลหายดี
ระยะพักฟื้นแตกต่างกันในแต่ละคน
วิธีดูแลแผลหลังขริบที่บ้าน และอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที เช่น เลือดออกไม่หยุด ปัสสาวะไม่ออก หัวอวัยวะเพศคล้ำหรือเย็น ไข้สูง และปวดมากขึ้น
ชายหนุ่มพักผ่อนอ่านหนังสือบนโซฟาที่บ้าน
ระยะพักฟื้นและการหายของแผลแตกต่างกันในแต่ละคน

ส่วนใหญ่ทำงานเบา ๆ ได้ภายใน 1-3 วัน อาจปวดและบวมในช่วง 2-3 วันแรก และอาการบวมของขอบแผลอาจอยู่ได้หลายสัปดาห์ก่อนค่อย ๆ ยุบลง แผลส่วนใหญ่ติดดีภายใน 2-3 สัปดาห์ และหายสมบูรณ์ประมาณ 4-6 สัปดาห์

การแข็งตัวตอนกลางคืนในช่วงแรกอาจทำให้ตึงหรือเจ็บแผลได้ เป็นเรื่องปกติ การปัสสาวะก่อนนอนและนอนตะแคงอาจช่วยได้

เหมาะกับใคร
  • ผู้ชายที่หนังหุ้มปลายตีบ รูดเปิดได้ไม่สุด หรือรูดแล้วรัด
  • ผู้ที่หนังหุ้มปลายหรือหัวอวัยวะเพศอักเสบ ติดเชื้อ หรือแตกเป็นแผลซ้ำ
  • ผู้ที่หนังหุ้มปลายเป็นพังผืดหรือมีลักษณะของ Lichen sclerosus
  • ผู้ที่เจ็บหรือหนังหุ้มปลายฉีกขาดเวลามีเพศสัมพันธ์
  • ผู้ที่ต้องการขริบด้วยเหตุผลด้านความสะอาดหรือความชอบส่วนตัว หลังเข้าใจประโยชน์และความเสี่ยงแล้ว

ข้อห้ามและผู้ที่ควรระวัง

  • มีการอักเสบหรือติดเชื้อเฉียบพลันบริเวณอวัยวะเพศ ควรรักษาให้ดีขึ้นก่อนผ่าตัด
  • มีความผิดปกติแต่กำเนิดของอวัยวะเพศ เช่น รูเปิดท่อปัสสาวะผิดตำแหน่ง (Hypospadias) หรืออวัยวะเพศจมอยู่ในไขมัน (Buried penis) ซึ่งต้องวางแผนการผ่าตัดแบบเฉพาะ
  • มีโรคเลือดออกง่าย หรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด/ยาต้านเกล็ดเลือดที่ยังไม่ได้วางแผนร่วมกับแพทย์ผู้สั่งยา
  • เบาหวานที่ยังควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ เพราะเพิ่มความเสี่ยงแผลติดเชื้อและหายช้า
  • แพ้ยาชาเฉพาะที่
  • สำหรับวิธี Stapler: หนังหุ้มปลายตีบรุนแรง มีพังผืดแน่น หรือกายวิภาคที่ใส่อุปกรณ์ไม่ได้ แพทย์จะแนะนำวิธีดั้งเดิมแทน

ความเสี่ยงและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

  • เลือดออกหรือก้อนเลือดใต้ผิวหนัง ส่วนใหญ่เล็กน้อย บางรายต้องกลับมาห้ามเลือด
  • แผลติดเชื้อ
  • บวมของขอบแผลหรือหนังที่เหลือ อาจอยู่ได้หลายสัปดาห์
  • แผลแยกบางส่วน ทำให้หายช้าลง
  • ระคายเคืองบริเวณลวดเย็บ (วิธี Stapler) หากมีอาการผิดปกติให้ติดต่อคลินิก ไม่ดึงลวดออกเอง
  • ตัดหนังออกน้อยหรือมากเกินไป รอยแผลไม่สม่ำเสมอ บางรายอาจต้องผ่าตัดแก้ไข
  • รูเปิดท่อปัสสาวะตีบ หรือพังผืดยึดติด พบได้น้อย
  • ความรู้สึกบริเวณหัวอวัยวะเพศเปลี่ยนไป ซึ่งแตกต่างกันในแต่ละคน
  • ภาพรวมจากการทบทวนงานวิจัยขนาดใหญ่ พบภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาประมาณ 4 ใน 100 ราย และพบมากขึ้นในผู้ที่ขริบเพื่อรักษาโรคของหนังหุ้มปลาย
การเตรียมตัว
  • แจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้ทั้งหมด รวมถึงอาหารเสริมและสมุนไพร และประวัติแพ้ยา
  • หากใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ห้ามหยุดยาเอง แพทย์จะประสานกับแพทย์ผู้สั่งยาเพื่อวางแผนให้ปลอดภัย
  • ผู้ที่เป็นเบาหวานควรควบคุมระดับน้ำตาลให้ดีก่อนวันผ่าตัด
  • อาบน้ำทำความสะอาดอวัยวะเพศในวันผ่าตัด ไม่ต้องโกนขนเอง คลินิกจะเตรียมบริเวณผ่าตัดให้
  • รับประทานอาหารได้ตามปกติ เพราะใช้ยาชาเฉพาะที่
  • สวมกางเกงในที่กระชับพอดีและเสื้อผ้าหลวมสบาย
  • เผื่อเวลาพักที่คลินิกหลังผ่าตัดประมาณ 30-60 นาที และเลี่ยงการขับขี่จักรยานยนต์เองในวันนั้นหากทำได้
  • เตรียมวันพักงานหนักหรือออกกำลังกายประมาณ 1-2 สัปดาห์
  • ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองและมาพร้อมผู้ปกครอง
การดูแลหลังรักษา
  • ทำแผลตามที่แพทย์แนะนำ โดยทั่วไปทำแผลทุก 1-2 วัน และรักษาแผลให้แห้งในช่วงสัปดาห์แรก
  • หลังพ้นสัปดาห์แรกและแผลแห้งดี จึงเริ่มอาบน้ำให้โดนแผลได้ ล้างด้วยน้ำสะอาด ซับให้แห้งเบา ๆ เลี่ยงสบู่ที่มีน้ำหอม
  • รับประทานยาแก้ปวดหรือยาอื่นตามที่แพทย์สั่ง ไม่ซื้อยามาใช้เอง
  • สวมกางเกงในที่กระชับเพื่อพยุงอวัยวะเพศ ลดบวมและลดการเสียดสี
  • งดออกกำลังกายหนัก ยกของหนัก ขี่จักรยาน ประมาณ 2 สัปดาห์
  • งดว่ายน้ำ แช่อ่าง หรือซาวน่า จนกว่าแผลจะปิดสนิท โดยทั่วไปประมาณ 3-4 สัปดาห์
  • งดมีเพศสัมพันธ์และการช่วยตัวเอง 4 สัปดาห์ หากแผลยังไม่หายดีหรือมีอาการผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนกลับมามีกิจกรรมทางเพศ
  • ไม่ดึงไหมหรือลวดเย็บออกเอง ไหมละลายจะค่อย ๆ หลุดเอง ส่วนลวดเย็บ Stapler จะค่อย ๆ หลุดเอง ไม่ต้องนัดมาเพื่อนำลวดเย็บออก ไม่ควรดึงลวดออกเอง หากมีอาการผิดปกติให้ติดต่อคลินิก
  • มาตรวจแผลตามนัด

อาการที่ควรไปโรงพยาบาลทันที

  • อาการที่ควรไปโรงพยาบาลทันที: เลือดออกไม่หยุดหลังกดแผลนาน 10-15 นาที หรือมีก้อนบวมโตเร็ว
  • ปัสสาวะไม่ออก
  • หัวอวัยวะเพศมีสีคล้ำ ดำ หรือเย็นผิดปกติ
  • ไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับแผลบวมแดงลามหรือมีหนอง
  • ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้รับประทานยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่งแล้ว

ปรึกษาออนไลน์ได้แค่ไหน

ปรึกษาออนไลน์ได้เพื่อเล่าอาการ ซักประวัติ และสอบถามขั้นตอน วิธีขริบ และการเตรียมตัวกับแพทย์ทางวิดีโอหรือโทรศัพท์ ส่วนการตรวจร่างกาย การเลือกวิธีขริบ และการผ่าตัด ต้องมาพบแพทย์ที่คลินิก แพทย์เป็นผู้พิจารณาว่าการดูแลออนไลน์เหมาะสมหรือไม่ และหากมีอาการฉุกเฉินควรไปโรงพยาบาลทันที

ขั้นตอนปรึกษาออนไลน์และค่าใช้จ่าย

คำถามที่พบบ่อย

Stapler, Sleeve และ Laser sleeve ต่างกันอย่างไร

Stapler: ใช้อุปกรณ์ตัดหนังหุ้มปลายและปิดขอบแผลด้วยลวดเย็บขนาดเล็กในขั้นตอนเดียว ความเหมาะสมขึ้นกับสภาพหนังหุ้มปลายของแต่ละคน Sleeve (conventional sleeve resection): ใช้เครื่องมือผ่าตัดตัดหนังหุ้มปลายส่วนเกินเป็นวง ห้ามเลือด แล้วเย็บขอบแผล โดยปรับแนวตัดตามสภาพหนังหุ้มปลาย Laser sleeve: เป็นการขริบแบบ Sleeve โดยใช้เลเซอร์ช่วยตัดหนังหุ้มปลาย แล้วเย็บขอบแผล ยังมีโอกาสเลือดออก บวม หรือแผลหายช้าได้ ลวดเย็บ Stapler จะค่อย ๆ หลุดเอง ไม่ต้องนัดมาเพื่อนำลวดเย็บออก ไม่ควรดึงลวดออกเอง หากมีอาการผิดปกติให้ติดต่อคลินิก แพทย์จะประเมินและเลือกวิธีร่วมกับผู้รับบริการ

ที่เคยเรียกกันว่า "ขริบไร้เลือด" ไม่มีเลือดออกเลยจริงไหม

ไม่ใช่ไม่มีเลือดเลย วิธี Stapler ช่วยให้เสียเลือดน้อยกว่าวิธีดั้งเดิมในการศึกษา แต่ยังมีเลือดซึมหรือเลือดออกหลังผ่าตัดได้ จึงต้องดูแลแผลตามคำแนะนำเช่นเดียวกัน

ขริบเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดใช้ยาชาเฉพาะที่ จะรู้สึกเจ็บช่วงฉีดยาชา หลังจากนั้นส่วนใหญ่รู้สึกเพียงแรงดึงหรือแรงกด หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจปวดใน 2-3 วันแรก ซึ่งควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวดที่แพทย์สั่ง ความรู้สึกเจ็บแตกต่างกันในแต่ละคน

หนังหุ้มปลายตีบ จำเป็นต้องขริบทุกคนไหม

ไม่จำเป็นทุกคน ในผู้ใหญ่ที่ตีบไม่มากและไม่มีพังผืดรุนแรง แพทย์อาจลองใช้ยาทากลุ่มสเตียรอยด์ก่อน หากไม่ดีขึ้น ตีบมาก อักเสบซ้ำ หรือเป็นพังผืด การขริบเป็นทางเลือกที่แก้ปัญหาได้ตรงจุด

เส้นสองสลึงควรตัดพร้อมกับการขริบไหม

ตัดเฉพาะในคนที่เส้นสองสลึงตึงจนดึงรั้งหัวอวัยวะเพศ เจ็บ หรือฉีกขาดบ่อย หากตึงจริงการทำพร้อมกันช่วยให้พักฟื้นครั้งเดียว แพทย์จะตรวจประเมินให้ก่อนผ่าตัดทุกครั้ง

หลังขริบกี่วันทำงานได้ และเมื่อไรมีเพศสัมพันธ์ได้

งานเบา ๆ หรืองานนั่งโต๊ะส่วนใหญ่กลับไปทำได้ใน 1-3 วัน งดออกกำลังกายหนักประมาณ 2 สัปดาห์ และงดมีเพศสัมพันธ์และการช่วยตัวเอง 4 สัปดาห์ หากแผลยังไม่หายดีหรือมีอาการผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนกลับมามีกิจกรรมทางเพศ

ขริบแล้วช่วยป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้ไหม

ช่วยลดความเสี่ยงบางโรคได้ เช่น การติดเชื้อเอชไอวีจากการมีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิง แต่ไม่ได้ป้องกันได้ทั้งหมด ยังต้องใช้ถุงยางอนามัยและตรวจคัดกรองตามความเสี่ยงเสมอ

นัดตรวจกับแพทย์ที่คลินิก

ทัก LINE หรือโทรนัดได้เลย เจ้าหน้าที่จะยืนยันวันเวลาให้ แพทย์ประเมินก่อนเริ่มรักษาทุกครั้ง

นัดตรวจที่คลินิก · ค่าปรึกษา 800 บาท

ผ่าตัดหรือทำหัตถการที่คลินิกภายใน 1 ปี หักค่าปรึกษานี้ได้ · แพทย์แจ้งค่ารักษาก่อนเริ่มทุกครั้ง

ข้อมูลในหน้านี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

แหล่งอ้างอิง